DE KOUSENPAALROUTE


📍 Bron: Afstandmeten.nl (OSM)

 

A. Start lokatie Kousenpaal

1. Trap uitkijk Visscherspad

 2. De Blinkert 23-28 m. Kraantje Lek

B. Vishal (Aan de Grote Markt)

 


Start

Finish

De Kousenpaalroute, uitkijkpunt onderweg en "De Blinkert" – een duin vol geschiedenis 

Sommige heuvels zijn meer dan een hoogte op de kaart. Ze bewaren verhalen, herinneringen en sporen van mensen die er eeuwenlang kwamen. De Blinkert bij Overveen is zo'n plek.

Wie De Blinkert voor het eerst ziet, begrijpt meteen waarom deze duintop zo bijzonder is. Het lichte zand steekt scherp af tegen het groen van de omliggende duinen en bomen. De helling is steil en het mulle zand maakt de klim tot een kleine sportieve uitdaging. Boven aangekomen, kijk je uit over een landschap dat voortdurend in beweging is geweest.

Maar De Blinkert heeft meer te vertellen dan alleen het verhaal van zand en wind. Aan de voet ligt de historische uitspanning Kraantje Lek, bekend om de eeuwenoude Holle Boom. Voor generaties kinderen was dit een plek om te spelen en hun fantasie de vrije loop te laten.

Een duin dat zijn naam eer aandoet

De naam Blinkert verwijst naar het lichte, blinkende zand dat in het zonlicht opvalt. De duintop ligt aan de rand van Overveen, bij de ingang van het duingebied van Zuid-Kennemerland.

Met een hoogte van ongeveer 23 tot 28 meter boven NAP is De Blinkert geen berg van formaat. Toch is het een opvallende verschijning. Niet zozeer de hoogte, maar vooral de steile helling maakt deze duintop bijzonder.

Het losse zand vraagt inspanning bij iedere stap omhoog. Wie de klim rustig aanpakt, merkt al snel dat een bescheiden hoogte toch een flinke uitdaging kan zijn. En wie boven even de tijd neemt, ontdekt hoe mooi het duinlandschap zich hier ontvouwt.

De Blinkert is bovendien geen plek die uitsluitend voor wandelaars interessant is. Ook hardlopers en sporters uit de omgeving kennen de duintop als een natuurlijke trainingsplek. Een korte klim door het zand vraagt immers iets heel anders dan lopen over een vlakke weg.

Een landschap gevormd door wind en zand

Om De Blinkert te begrijpen, moeten we verder terug in de tijd. Lang voordat hier een restaurant, speeltuin of wandelroute bestond, bepaalden zee en wind het landschap.

De Oude Duinen ontstonden duizenden jaren geleden langs de kust. Vanaf ongeveer de vroege middeleeuwen werden grote delen van het landschap bedekt door de Jonge Duinen. De wind voerde zand vanaf het strand landinwaarts en vormde hoge ruggen, valleien en steile duinhellingen.

De Blinkert maakt deel uit van dit dynamische duinlandschap. Het is een voorbeeld van een loopduin: een duinvorm die door verstuiving kon veranderen en zich landinwaarts kon verplaatsen.

Op plaatsen waar de wind het zand wegblaast, kunnen oudere bodemlagen tevoorschijn komen. Zo'n donkere, soms harde laag kan een restant zijn van een oude bodem die zich ontwikkelde voordat het jongere duinzand het landschap bedekte. De bodem vertelt daarmee een verhaal over een veel ouder landschap, dat grotendeels onder de duinen verborgen ligt.

De steile, open zandhelling maakt De Blinkert herkenbaar. Wind, begroeiing en menselijk gebruik bepalen samen hoe zo'n plek zich ontwikkelt. Een duin is geen stilstaand monument, maar een landschap dat voortdurend verandert.

Kraantje Lek – een historische pleisterplaats

Aan de voet van De Blinkert ligt Kraantje Lek, een plek die al eeuwenlang met het duin verbonden is. Op deze locatie werd in 1542 de herberg Rockaers vermeld als voorganger van de huidige uitspanning.

De herberg lag op een gunstige plek voor reizigers en bezoekers van het duingebied. Ook de route tussen Zandvoort en Haarlem speelde een rol in de geschiedenis van deze omgeving.

Vroeger trokken vissersvrouwen uit Zandvoort met manden vol vis richting Haarlem, waar zij hun waren op de markt verkochten. Onderweg vormde Kraantje Lek een rustpunt. Het is niet moeilijk je voor te stellen hoe welkom zo'n onderbreking moet zijn geweest na een tocht door het zand.

Tegenwoordig kennen veel bezoekers Kraantje Lek als een plek voor een wandeling, een bezoek aan het restaurant of een uitstapje met kinderen. De combinatie van horeca, speeltuin en duin maakt het een herkenbaar stukje Kennemerland.

Maar wie verder kijkt dan de directe omgeving, ontdekt dat deze plek ook een venster op het verleden is.

De Blinkert op oude prenten

Dat De Blinkert al eeuwenlang bezoekers trok, blijkt uit het werk van de Haarlemse prentmaker Hendrik Spilman (1721–1784).

In 1763 verscheen een prentenblad met drie voorstellingen uit de omgeving. De middelste afbeelding toont de uitspanning Kraantje Lek met daarachter de steile zandhelling van De Blinkert. De onderste voorstelling laat de uitspanning vanaf de andere zijde zien. Bovenaan staat een gezicht op de Nieuwe Brouwerskolk.

De prenten maken deel uit van de uitgave Verzaameling van zes- en zestig aangenaame gezichten in de vermakelyke landsdouwen van Haarlem. Het Rijksmuseum bewaart een exemplaar van dit historische werk.

Wat mij vooral aanspreekt, is dat de herkenbare combinatie van het duin en de uitspanning al in de achttiende eeuw werd vastgelegd. De omgeving was toen dus al een plek die de moeite waard werd gevonden om te bezoeken en af te beelden.

Kijk je naar de oude prent en vervolgens naar de huidige duintop, dan verbind je als het ware twee werelden. De omgeving is veranderd, maar de aantrekkingskracht van het steile duin is gebleven.

INFO | BRONNEN | SCHERMPRINTS

Uitkijkpunt halverwege het Visserspad

Hendrik Spilman (1721–1784)

Bron: Publiek domein Rijksmuseum