📅 13 februari 2026
Berg of heuvel?
Over meten, benoemen en voelen

Wanneer is iets een berg?

En wanneer “slechts” een heuvel?

Het lijkt een simpele vraag. Tot je er echt over nadenkt.
De kaart zegt: het hangt ervan af

Wie het wetenschappelijk benadert, komt al snel tot een verrassende conclusie:

er bestaat géén wereldwijd vastgelegde grens tussen een berg en een heuvel.

In Engelstalige literatuur wordt vaak een informele richtlijn van ongeveer 600 meter genoemd.

Meestal bedoelt men dan 600 meter boven de omgeving, niet strikt boven zeeniveau.

Maar officieel is ook dat geen harde norm.
Kijk je naar Nederland, dan wordt het interessant.

Ons hoogste punt op het Europese vasteland, de Vaalserberg, reikt tot 322,4 meter boven NAP.

Internationaal gezien zou dat eerder een heuvel zijn.
Maar verplaatsen we ons naar Caribisch Nederland, dan verandert het perspectief volledig:

Mount Scenery – 887 meter
Mary's Point – 829 meter
The Quill – 601 meter
Brandaris – 241 meter

Mount Scenery en Mary’s Point zijn zonder twijfel bergen, ook volgens internationale maatstaven.

The Quill zit precies rond de vaak genoemde grens.
Brandaris blijft daar ruim onder.

Dus: kies je voor een 600-metercriterium, dan heeft Europees Nederland alleen heuvels en liggen onze “echte” bergen overzee.

Maar is hoogte alleen voldoende?

Prominentie en dominantie: zelfstandigheid van een top

In de geomorfologie wordt vaak gewerkt met topografische prominentie:

het hoogteverschil tussen een top en het laagste punt naar een hogere top.

Daarbij komt dominantie:

de horizontale afstand tot een hogere top. Samen zeggen ze iets over de zelfstandigheid van een verhoging.

Een Nederlandse poging om daar orde in te scheppen komt van Mathilde Maijer via Landschaplopen**.**

Zij hanteert duidelijke criteria:

Berg
Prominentie ≥ 20 meter
Dominantie ≥ 10 km
Prominentie × dominantie ≥ 400

Heuvel
Prominentie 10–20 meter
Dominantie ≥ 10 km
Bult
Prominentie < 10 meter

Wetenschappelijk gezien zijn de gekozen getallen arbitrair — maar de methode is consequent en reproduceerbaar. En dat is precies wat classificatie nodig heeft.

Wie wil ordenen, moet grenzen trekken.

Maar dan de praktijk

Want daar, op het pad, gelden andere wetten.
Een klim van 50 meter kan op asfalt een vriendelijke glooiing zijn.

Diezelfde 50 meter in rul zand, na twintig kilometer, met wind tegen — voelt als een bergpas.
Hier verschuift het gesprek.
Niet meer: “Hoe hoog is hij?”
Maar: “Wat doet hij met mij?”

Misschien is dat wel de meest eerlijke definitie:

Een heuvel is wat je meet.
Een berg is wat je beleeft.

We noemen in Nederland veel dingen “berg”.
Omdat het traditie is.
Omdat het mooi klinkt.
Omdat het respect afdwingt.

En misschien is dat terecht.
Want als je boven staat, hijgend, handen op de knieën, maakt het weinig uit of de kaart zegt 43 meter of 430.

BRONNEN

– Maijer, Mathilde – Wat is een berg in Nederland? Landschaplopen (2017)

– USGS – officiële toelichting dat er geen vaste hoogtegrens bestaat

– Topografische gegevens: Kadaster / AHN