⛰️ ZUID-HOLLANDSE HEUVELS 🇳🇱
16 januari 2026
🏔️ Heuvels in Zuid-Holland
Hoogteverschillen in een provincie die vlak lijkt
Zuid-Holland staat bekend om water, polders, havens en lange rechte lijnen.
Niet om heuvels. En toch: wie de kaarten volgt, wie OpenStreetMap serieus neemt en het Actueel Hoogtebestand raadpleegt, ontdekt een verrassend reliëf.
Geen bergen in klassieke zin, maar wel tientallen plekken waar het landschap even omhoog gaat. Soms natuurlijk, vaak door mensenhanden gevormd. Samen vertellen ze het verhaal van een provincie die minder vlak is dan ze lijkt.
De hoogste heuvel van Zuid-Holland
Met 62 meter is de hoogste heuvel van de provincie opvallend genoeg naamloos. Hij ligt op het terrein van Van Gansewinkel Minerals in Hoek van Holland en is volledig kunstmatig.
Geen duin, geen rivierafzetting, maar een industriële ophoging. Juist dat maakt hem zo typerend voor Zuid-Holland: hier ontstaan de hoogste “bergen” niet door geologische krachten, maar door havenactiviteiten, hergebruik en landschappelijke herinrichting. Op de kaart is hij onmiskenbaar aanwezig, ook al ontbreekt een officiële naam.
Stedelijke heuvels en duintoppen
Daaronder volgt een tweede groep heuvels tussen de 33 en 25 meter. De Merwedeheuvel A in Dordrecht Stadspolders is met 33 meter de hoogste met een duidelijke functie als recreatieheuvel.
De Blink (31 m) en een naamloze heuvel van 29 meter sluiten daarbij aan. Twee toppen van 27 meter, waaronder de Langevelderberg, vormen een overgang tussen duinlandschap en cultuurlandschap.
Op 25 meter hoogte liggen de Kijkberg en de Oude Maasheuvel in Barendrecht. Namen die verraden dat hoogte hier niet alleen een meetbare waarde is, maar ook een plek om even te kijken, stil te staan of overzicht te krijgen.
Het middengebied: bescheiden maar talrijk
Het grootste deel van de Zuid-Hollandse heuvels bevindt zich tussen de 24 en 20 meter. Hier vinden we onder meer de Marelberg, de Snellenberg in Meijendel bij Wassenaar, het Kraaiennest en de Kop van het Grote Vlak.
Dit zijn plekken waar natuurlijke duinresten, aangelegde uitkijkpunten en landschappelijke ingrepen door elkaar lopen.
De Maeslantkering-uitkijkheuvel (20 m) is daarbij misschien wel de meest symbolische: een kleine heuvel met uitzicht op een van de grootste waterbouwkundige werken ter wereld. Laag gemeten in meters, hoog in betekenis.
Lager gelegen hoogteverschillen
Onder de 20 meter verplaatst het beeld zich richting de kust en het deltagebied. Op Goeree-Overflakkee liggen meerdere naamloze heuvels van 19, 17, 16 en 14 meter langs de westkust. Subtiele verhogingen die je alleen opmerkt als je ze opzoekt. Ook de Berg van Dorus (16 m) en de Trapjesberg (15 m) horen bij deze categorie: kleine hoogteaccenten die het landschap net wat reliëf geven.
Vliedbergen: klein maar historisch
Net als in Zeeland kent Zuid-Holland ook vliedbergen: kunstmatige heuvels die vroeger dienden als toevlucht bij hoog water. Met hoogtes tussen de 10 en 2 meter zijn ze bescheiden, maar historisch gezien van grote waarde.
Namen als Vliedberg Sint Jan ten Heere, Schelpjesberg en ’t Hof Blaemskinderen herinneren aan een tijd waarin veiligheid en hoogte onlosmakelijk verbonden waren.
Wat nog onderzocht wordt
Tot slot zijn er plekken waar OpenStreetMap wel een berg-icoon toont, maar geen naam en geen hoogte vermeldt. Ze staan op de kaart, maar zonder verhaal. Juist die zwijgende symbolen vormen het beginpunt voor verder onderzoek – want niet alles wat hoogte heeft, is al benoemd.
Tot slot
De heuvels van Zuid-Holland zijn geen bergen om te bedwingen. Ze vragen om aandacht, om kijken, om langzaam ontdekken. Samen laten ze zien dat zelfs in een provincie die bekendstaat als vlak, het landschap meer reliëf heeft dan je op het eerste gezicht zou denken.
Handgemaakt en meegedacht. Stap voor stap, meter voor meter.
ZUID-HOLLANDSE HEUVELS A t/m Z
🏔️ Heuvels in provincie Zuid-Holland – van hoog naar laag
Naam, Hoogte m (NAP), Locatie (gemeente/plaats)
Naamloze 62 m *)– Van Gansewinkel Minerals, Hoek van Holland of Mount van Gansewinkel 48 m - Hoek van Holland, bron: www.3develop.nl
Vlaggeduin 37 m - Katwijk, bron: www.3develop.nl
Merwedeheuvel A 33 m – Dordrecht Stadspolders
Naamloze 29 m – Zuid-Holland
Naamloze 27 m – Zuid-Holland
Langevelderberg 27 m – Zuid-Holland
Kijkberg 25 m– Zuid-Holland
Oude Maasheuvel 25 m – Barendrecht
Marelberg 24 m – Zuid-Holland
Snellenberg 24 m– Meijendel, Wassenaar
Kraaiennest 23 m – Zuid-Holland
Kop van het Grote Vlak 23 m – Zuid-Holland
Seringenberg 23 m - Wassenaar, bron: www.3develop.nl
Haasvelder Kijkberg 22 m – Zuid-Holland
Naamloze 22 m – nabij Noordzeeweg, Rozenburg
Merwedeheuvel B 22 m – Dordrecht Stadspolders
Middelbergen 21 m – Zuid-Holland
Berg van de Starrenbroek 21 m – Zuid-Holland
Arkduin 21 m – Zuid-Holland
Berg van de Postpaal 21 m – Zuid-Holland
Naamloze 20 m– Zuid-Holland
Groene Kijkberg 20 m – Zuid-Holland
Hazenkop 20 m – Zuid-Holland
Naamloze 20 m – Zuid-Holland
Maeslantkering Uitkijkheuvel 20 m – Hoek van Holland
Naamloze 19 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 17 m – Kandelaar, Rotterdam
Naamloze 17 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 17 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 17 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 17 m – vlakbij Middelharnis
Berg van Dorus 16 m – Zuid-Holland
Naamloze 16 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Trapjesberg 15 m– Zuid-Holland
Haagse Duinen 14-32 m - Kijkduin, bron: www.3develop.nl
Naamloze 14 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 14 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Bloedberg 12 m - Monster, bron: www.3develop.nl
Naamloze 12 m– Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 12 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 11 m – Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Naamloze 11 m - Goeree-Overflakkee (Westkust, Kop van Goeree)
Vliedbergen / lage heuvels 11 m (Walcheren e.o.)
Vliedberg Sint Jan ten Heere 10 m – Walcheren
Vliedberg 10 m – Wemeldinge
De Burcht van Leiden 9 m - Leiden, bron: www.3develop.nl
Vliedberg Boudewijnskerke 9 m – Walcheren
Schelpjesberg 8 m – Yerseke
Vliedberg Meinersweg 7 m – nabij Middelburg
Vliedberg Krommenhoeke 6 m – Walcheren
Vliedberg 6 m – nabij Krommehoeke
Vliedberg Hazenberg 6 m – Sint Jan ten Heere
Vliedberg Tiengemeten 6 m - Natuureiland Haringvliet, bron: www.3develop.nl8
Vliedberg 6 m – Vlissingen
Vliedberg 6 m – Driewegen
Vliedberg 5 m – Biggekerke
Vliedberg 5 m – Rithem
Vliedberg 5 m – ’s-Gravenpolder
’t Hof Blaemskinderen 5 m – Walcheren
Moeder Aarde 4 m - Delft, bron: www.3develop.nl
Vliedberg 4 m– Biggekerke
Naamloze berg 4 m – nabij Bergweg
Vliedberg Buttinge 4 m – nabij Middelburg
Vliedberg 4 m – Kleverskerke
Vliedberg 4 m – Groeneweg
Naamloze berg 4 m – ’s-Heer Arendskerke
Naamloze berg 3 m – Nisse
Vliedberg 2 m – nabij Marikerkseweg
Onbekend (wel OSM-icoon, geen hoogte)
Berg-icoon op OSM – geen naam, geen hoogte
Berg-icoon op OSM – geen naam, geen hoogte
OSM-heuvels Zuid-Holland – tussenstand
Aantal heuvels (OSM, met hoogte):
Totale hoogte opgeteld: meter
BRONNEN
*) Enkele heuvels liggen in Zuid-Holland
*) volledige lijst, inclusief nieuw ontdekte heuvels op OpenStreetMap!
Aanvullende vondsten – verder kijken dan OpenStreetMap
Wie zich verdiept in de heuvels van Zuid-Holland merkt al snel dat OpenStreetMap een vertrekpunt is, geen eindpunt. Kaarten tonen hoogte, maar niet altijd betekenis. Namen verdwijnen, ontstaan opnieuw of worden alleen lokaal gebruikt. Juist buiten de officiële databronnen blijken nog verrassend veel hoogteverschillen te schuilen.
Tijdens dit speurwerk stuit je vroeg of laat op het blog van Frans Blok. In zijn artikel De mooiste bergen van Zuid-Holland beschrijft hij een reeks plekken die je niet direct als “berg” zou bestempelen, maar die wel degelijk reliëf, uitzicht of beleving toevoegen aan het landschap. Niet academisch, niet strikt cartografisch, maar kijkend vanuit nieuwsgierigheid en verwondering.
Wat opvalt aan deze benadering is dat hoogte hier niet alleen in meters wordt uitgedrukt, maar ook in ervaring. Sommige plekken zijn nauwelijks hoger dan hun omgeving, maar voelen als een top omdat ze los liggen in het landschap, omdat ze uitzicht bieden, of omdat ze een verhaal hebben. Andere zijn juist kunstmatig ontstaan: voormalige stortplaatsen, duinrestanten of landschappelijke ingrepen die nooit als heuvel zijn benoemd, maar dat in feite wel zijn.
Voor deze inventarisatie betekent dat:
niet alles wat een heuvel ís, staat al op OpenStreetMap. En niet alles wat ontbreekt, is een vergissing. Soms is het simpelweg nog niet vastgelegd.
De beschreven plekken bij Frans Blok vormen daarom geen losse lijst, maar een aanvullende onderzoekslaag. Ze nodigen uit om:
de hoogte opnieuw te meten (bijvoorbeeld via AHN), historische kaarten erbij te pakken, en ter plekke te gaan kijken: voelt dit als een heuvel, of alleen als een ophoging?
Sommige van deze locaties zullen uiteindelijk hun plek krijgen in de totale lijst van Zuid-Hollandse heuvels. Andere blijven misschien bewust buiten de hoofdinventaris, maar verdienen wel een vermelding als bijzondere hoogteplek. Ook dat past bij het karakter van deze reeks: zorgvuldig, handgemaakt en met aandacht voor nuance.