De twee Vliedbergen van Biggekerke
Biggekerke – Op zoek naar Vliedbergen, gevonden geschiedenis
Soms begint een fietstocht met een eenvoudig doel en eindigt hij met een verhaal dat je nog lang bijblijft.
Op 1 juli 2026 stapte ik in Biggekerke op de fiets, op zoek naar de karakteristieke Vliedbergen. Rond het dorp liggen meerdere van deze kunstmatig opgeworpen heuvels, slechts vier à vijf meter boven NAP, maar met een geschiedenis die ruim negen eeuwen teruggaat.
Mijn eerste stop was bij een Vliedberg met het bordje Archeologisch Rijksmonument. De heuvel zelf is niet toegankelijk, maar vanaf de rand kun je dit bijzondere stukje Zeeuwse geschiedenis goed bekijken. Op de met gras begroeide hellingen liepen enkele schapen rustig te grazen – een mooi en bijna tijdloos tafereel.
Vliedbergen zijn waarschijnlijk aangelegd tussen de 11e en 13e eeuw. Oorspronkelijk waren het versterkte woonheuvels waarop een houten of stenen toren stond. In Zeeland worden ze Vliedbergen genoemd; elders in Nederland spreekt men vaak van mottekastelen. Ze dienden als verdedigingswerk én boden een veilige plek tijdens hoogwater.
Even later fietste ik naar een tweede Vliedberg. Via een met keien bestraat landweggetje bereikte ik de heuvel, waar twee inwoners van Biggekerke stonden te praten. Nadat ik enkele foto's had gemaakt, vroeg ik of zij iets konden vertellen over de geschiedenis van deze 'bergen'.
Ze vertelden dat de Vliedbergen vroeger ook werden gezien als een veilige plek wanneer het water het land binnendrong. Eén van de mannen, duidelijk de oudste van de twee, begon vervolgens over een heel andere gebeurtenis. Terwijl hij vertelde, merkte ik dat het hem nog steeds raakte.
Hij sprak over de Tweede Wereldoorlog. Familieleden en bekenden waren omgekomen bij het bombardement op Biggekerke in september 1944. Hij wees mij op het monument op de algemene begraafplaats, waar de namen van de slachtoffers zijn vereeuwigd.
Nieuwsgierig fietste ik erheen. Op de gedenksteen staan tientallen namen, zowel aan de voor- als achterkant. Volgens de man had hij zelf de letters ooit opnieuw wit ingeschilderd.
Toen ik het monument zag, begreep ik wat hij bedoelde: de helderwitte letters steken duidelijk af tegen de grijze steen.
Pas thuis verdiepte ik mij verder in de geschiedenis. Op 17 september 1944 voerde de Britse luchtmacht een bombardement uit op Duitse stellingen rond Biggekerke.
Daarbij kwamen, mede doordat een deel van de bommen het dorp trof, 45 burgers en 7 Duitse militairen om het leven. Enkele weken later werden de dijken van Walcheren bewust door de geallieerden gebombardeerd om de Duitse verdediging uit te schakelen. Daardoor overstroomde vrijwel het hele eiland.
De Watersnoodramp van 1953 kent vrijwel iedereen. Maar ook de oorlog liet diepe sporen na in Zeeland. Niet door een natuurkracht, maar door de harde werkelijkheid van oorlog, waarin militaire beslissingen grote gevolgen hadden voor de bevolking.
Ik begon deze dag met het plan om twee oude Vliedbergen te bezoeken. Uiteindelijk vond ik veel meer dan dat: een ontmoeting, een persoonlijk verhaal en een stukje Zeeuwse geschiedenis dat niet vergeten mag worden.